Je koopt een tweedehands iPhone en na drie maanden gaat de luidspreker eruit. Wie draait daarvoor op? Dat hangt vooral af van bij wie je hebt gekocht. Kocht je bij een winkel of webshop, dan heb je meer rechten dan de meeste mensen denken — ook zonder dat er ergens "garantie" op de bon staat. Kocht je van iemand thuis via een advertentie, dan sta je er grotendeels alleen voor. In deze gids leggen we uit welke regels er gelden en wat je concreet kunt doen als er iets misgaat.
Wettelijke garantie is geen periode, maar een verwachting
De meeste mensen denken bij garantie aan een aantal maanden dat op papier staat. De wet werkt anders. Als je bij een bedrijf koopt, moet het product doen wat je er redelijkerwijs van mag verwachten. Dat heet wettelijke garantie, en er staat geen vaste termijn op. Een telefoon die na vijf weken niet meer oplaadt, voldoet daar niet aan — of de verkoper nu drie maanden of een jaar garantie heeft beloofd.
Wat je mag verwachten hangt wel af van wat je gekocht hebt. Van een vijf jaar oud toestel met zichtbare gebruikssporen mag je minder verwachten dan van een toestel dat als "als nieuw" is verkocht. En van een tweedehands toestel mag je minder verwachten dan van een nieuw exemplaar. Het gaat dus niet om de leeftijd alleen, maar om de combinatie van prijs, staat en wat de verkoper erover heeft gezegd.
Het eerste jaar: de verkoper moet bewijzen
Gaat er binnen een jaar na aankoop iets kapot, dan gaat de wet ervan uit dat het probleem er al was toen je het toestel kreeg. De verkoper moet dan aantonen dat jij het hebt veroorzaakt, bijvoorbeeld door een val of door water. Lukt dat niet, dan is het zijn probleem.
Na dat eerste jaar draait het om. Dan moet jij aannemelijk maken dat het gebrek er van het begin af aan al was. Dat is lastiger, maar niet onmogelijk: een reparateur die schriftelijk vaststelt dat een onderdeel al langer defect was, helpt daarbij. Je recht vervalt dus niet na een jaar, alleen je bewijspositie verandert.
Wat de verkoper moet doen bij een defect
Valt het probleem onder de wettelijke garantie, dan moet de verkoper het kosteloos oplossen. Hij mag zelf kiezen hoe, maar het komt neer op één van deze drie:
- Repareren — de meest gebruikelijke uitkomst bij een tweedehands toestel.
- Vervangen — een ander exemplaar van vergelijkbare staat.
- Geld terug — geheel of gedeeltelijk, als repareren en vervangen niet lukken of te lang duren.
Kosten voor verzending, onderzoek of onderdelen mogen niet bij jou worden neergelegd. Een verkoper die vraagt om onderzoekskosten voordat hij naar het toestel kijkt, handelt niet volgens de wet.
Kopen bij een bedrijf of bij een particulier
Dit is het belangrijkste onderscheid, en tegelijk het onderscheid dat het vaakst wordt gemist.
Bij een winkel of webshop
Je hebt wettelijke garantie zoals hierboven beschreven. Koop je online, dan heb je bovendien veertien dagen bedenktijd: je mag het toestel binnen die termijn zonder opgaaf van reden terugsturen. Je mag het in die periode bekijken en uitproberen zoals je in een winkel zou doen, maar niet in gebruik nemen alsof het al van jou is.
Van een particulier
Verkoopt iemand zijn eigen oude telefoon, dan is er geen sprake van een winkel en gelden de consumentenregels niet. Er is geen bedenktijd en geen bewijsvermoeding in het eerste jaar. Je mag nog steeds verwachten dat het toestel is wat de verkoper zegt dat het is — wie een gestolen of geblokkeerd toestel verkoopt, is aansprakelijk — maar bij een defect dat een week later opduikt, sta je juridisch vrijwel met lege handen.
Dat is geen reden om nooit van een particulier te kopen. Het is wel een reden om ter plekke goed te controleren. Loop voor de aankoop onze controlepunten bij een tweedehands iPhone door, en check in elk geval de batterijconditie, de iCloud-vergrendeling en de simlock.
Garantie van de verkoper en garantie van Apple
Naast de wettelijke garantie bieden veel verkopers een eigen garantie aan, vaak zes maanden of een jaar. Die komt bovenop je wettelijke rechten en mag die nooit beperken. Een verkoper die zegt "de garantie is verlopen, dus we kunnen niets doen", zit fout zolang je redelijkerwijs meer van het toestel mocht verwachten.
Daarnaast kan een toestel nog fabrieksgarantie van Apple hebben. Die loopt een jaar vanaf de eerste verkoop en gaat over op de nieuwe eigenaar. Je kunt de resterende dekking van een toestel opzoeken via het serienummer op de ondersteuningspagina van Apple. Is er ook AppleCare+ afgesloten, dan is die eveneens aan het toestel gekoppeld en niet aan de vorige eigenaar; hoe dat werkt, staat in ons artikel over AppleCare+ overzetten.
Wat je bewaart en wat je doet bij een probleem
Bewaar de aankoopbon of de bevestigingsmail, de advertentie of productpagina waarop de staat van het toestel beschreven stond, en het serienummer. Dat is samen genoeg om aan te tonen wat je hebt gekocht en in welke staat.
Gaat er iets mis, dan is de volgorde simpel: meld het schriftelijk bij de verkoper, per e-mail, zo snel mogelijk na ontdekking. Beschrijf het probleem feitelijk en vraag om herstel. Geef een redelijke termijn, bijvoorbeeld twee weken. Reageert de verkoper niet of weigert hij, dan kun je terecht bij ACM ConsuWijzer voor advies, of desnoods bij de rechter — voor bedragen tot 25.000 euro kan dat via de kantonrechter zonder advocaat.
Conclusie
Bij een bedrijf koop je met een vangnet dat verder reikt dan de garantietermijn die op de bon staat, en dat vangnet is het sterkst in het eerste jaar. Bij een particulier koop je zonder vangnet, en verschuift alle nadruk naar de controle die je vooraf doet. Weeg dat verschil mee in de prijs die je bereid bent te betalen: een toestel bij een verkoper met wettelijke garantie is een ander product dan hetzelfde toestel op een parkeerplaats, ook als het model identiek is.
